Etiketler

, ,

İktisadi büyüme, hem iktisadi faaliyetlerin ölçeğinde meydana gelen büyümeyi, hem de kişi başına düşen hasılanın büyümesini ifade eder. Bu artışlar ancak uzun dönemde üretim potansiyelinin genişlemesi veya daha verimli kullanılması suretiyle ortaya çıkabileceğinden iktisadi büyüme sorunu, genellikle bir uzun dönem sorunu olarak kabul edilir.

İktisadi kalkınma ise bir ülkede herkesin belli bir refah seviyesinden daha yüksek bir refah seviyesine yükselmesi ve her faaliyet kesiminin dengeli bir verim artışı sağlamasıdır. Bu anlamda iktisadi kalkınmada refah ölçütü olarak, iktisadi büyümedekinin aksine ortalama eğitim düzeyi, çocuk ölüm oranı, yaşam süresi beklentisi, gelir dağılımı, beslenme, vb. kriterler de kullanılır.

İktisadi büyüme ile iktisadi kalkınma arasındaki ilişki, büyümeyi ifade eden kişi başına reel GSYH ile refah kriterleri arasındaki sıkı korelasyondan kaynaklanır.

Amartya Sen’e göre kişi başına geliri ifade eden büyüme, toplamsal büyüklük olarak sadece değeri piyasada para ile ölçülebilecek değişkenler ile ilgili bilgi verir. Bir fiyat etiketine sahip olmayan faktörler ve bunların dışsallıkları ile ilgili bilgi vermez. (gölge ekonomi, çevresel faktörlere duyarlılık, insana ve insan haklarına verilen değer, toplumsal ahlak, toplumun birliktelik ve yardım duygusu, vb.)

GSMH’deki ürünlerin değeri ekonomideki sapmaları da yansıtır. Bu, bir ülkedeki nispi fiyatları diğer ülkelerdeki nispi fiyatlarla karşılaştırmada sorunlar yaratır. Ayrıca ekonominin daha iyi koşullar altında üretilebilecek ürün kombinasyonu ve bunların değeri hakkında da bilgi vermediğinden kalkınma (ve diğer ülkeleri karşılaştırma) açısından önemli bilgileri içermez.

Bir kişinin belirli bir dönemde sahip olduğu reel gelir, sadece o dönem ile ilgili bilgi verir. GSMH değerleri, kişinin refahına etki edecek dönemler arası ilişkiler, beklentiler hakkında bilgi vermez. En basitinden, kişinin yaşam süresi ile bu yaşam süresi içindeki ortalama geliri arasındaki ilişkiyi göstermez.

Ayrıca GSMH, kişilerin daha iyi bir yaşam elde edebilmelerine ilişkin bir araçtır. Salt GSMH verileri, insanların bu aracı, amaçlarına yönelik kullanacaklarına ilişkin de bilgi vermez.

Gelir araçtır, kalkınmanın gerçekleşip gerçekleşmediğini görmenin yollarından biri, kişilerin daha iyi bir yaşam sağlama amaçlarına ulaşıp ulaşmadığına, dolayısıyla insanların hayatlarının işleyişine bakmaktır. (daha iyi bir yaşam ve yaşam süresi, beslenme, hareket özgürlüğü, seçme özgürlüğü, vs.) GSMH’de bulunan ürünler ve mallar insanların hayatlarının işleyişine etkide bulunan faktörlerdir. Ama hayatın işleyişi sadece kişinin sahip olduğu mallarla sınırlı değildir, daha iyi bir kamu hizmeti, daha iyi bir eğitim ve sağlık hizmetinin varlığı da önemlidir.

About these ads